Wyślij zapytanie

Zapisz się do newslettera

DEKO EKO > BLOG > Uncategorized > USHIRIKA – inicjatywa polskiej artystki Alicji Wysockiej
Skrzynka drewniana 60x40x20 BIAŁA skandynawska

Skrzynka drewniana 60x40x20 BIAŁA skandynawska

organiczna Tęcza mała1 damska/unisex S

organiczna Tęcza mała1 damska/unisex S

PINK PANTERA

Choinka drewniana w skandynawskim stylu – 80 cm

Choinka drewniana w skandynawskim stylu – 80 cm

Wieszak słup telegraficzny

Wieszak słup telegraficzny

zestaw szklanych ozdób świątecznych

zestaw szklanych ozdób świątecznych

Drewniany świecznik  z mchem

Drewniany świecznik z mchem

Plecka z Tyveku® gradient

Plecka z Tyveku® gradient

USHIRIKA – inicjatywa polskiej artystki Alicji Wysockiej

USHIRIKA – inicjatywa polskiej artystki Alicji Wysockiej

Kupując plecaki USHIRIKA, można zapewnić miejsce pracy kenijskim kobietom. USHIRIKA to inicjatywa artystki Alicji Wysockiej ze wsparciem i pomocą Fundacji Razem Pamoja, mająca na celu współdziałanie i
dzielenie się umiejętnościami kobiet z Mathare slum i międzynarodowych artystów.

 

Cooperative Spółdzielnia Ushirika to otwarty, społeczno-artystyczny projekt powstały i inspirowany ruchami spółdzielczymi połowy XX wieku. Cooperative Spółdzielnia Ushirika rozpoczęła swoją działalność 23 stycznia 2017 roku w
slumsie Mathare w Nairobi w Kenii. Jej siedziba znajduje się w Mathare Art Gallery – otwartej przestrzeni społecznej i artystycznej Fundacji Razem Pamoja.

Ushirika w języku suahili oznacza ugrupowanie, kolaborację, społeczność, grupę interesów, kooperatywę, spółdzielnię, organizację, społeczeństwo, współpracę. Pełna nazwa jest powtórzeniem tego znaczenia w trzech językach: angielskim, polskim i suahili.

Podstawę funkcjonowania spółdzielni stanowi praca kolektywna, dzięki której jej członkowie wymieniają się doświadczeniami, umiejętnościami oraz rozwijają własną kreatywność. W odróżnieniu od funkcjonowania typowej manufaktury, praca w spółdzielni nie polega na biernym odtwarzaniu gotowych projektów. Jej członkowie aktywnie wpływają na ostateczny kształt wytwarzanych przez siebie produktów – każdy z nich jest inny i niepowtarzalny.

Sposób funkcjonowania Spółdzielni Ushirika wywodzi się z tradycji plemiennych, charakterystycznych dla tego regionu świata, ale także nawiązuje do polskich ruchów spółdzielczych. Codziennej pracy towarzyszą rozmowy oraz wspólne przyrządzanie i spożywanie posiłków, umacniające pracownicze i koleżeńskie więzi.

Spółdzielnia zapewnia bezpieczne warunki pracy. Jej członkowie mają zapewnione ubezpieczenie zdrowotne. Kobiety mogą przychodzić do pracy z dziećmi i pracują od poniedziałku do piątku, w godzinach 9-16 z przerwą na lunch. Spółdzielnia korzysta z lokalnych materiałów, tym samym wspierając miejscową ekonomię.

Recyklingowi poddawane są zużyte opony oraz torebki foliowe i torby po ryżu. Do zamykania plecaków stosują system szlufek zrobionych z dętki itp. Powszechnie znaną w Mathare techniką jest szydełkowanie z pociętych na paski plastikowych torebek., z których tkają portmonetki i niewielkie torebki. Ponadto korzystają wyłącznie z lokalnych materiałów, w tym kitenge – wzorzystych afrykańskich tkanin.


Założeniami Cooperative Spółdzielnia Ushirika są: 1. Kolektywne tworzenie, 2. Zapewnienie bezpieczeństwa pracy, 3. Zmiana ekonomicznej i społecznej sytuacji osób zatrudnionych, 4. Dobre samopoczucie i komfort pracy, 5. Nauczanie umiejętności, przystosowywanie do rynku pracy, 6. Wykorzystanie lokalnych materiałów i recykling. Celem doraźnym działalności spółdzielni jest pomoc pracującym w niej kobietom. Nie jest to jednak jedyny cel założycieli, pragnących rozwoju, który w przyszłości pomoże kolejnym osobom, a w dalszej perspektywie, całej społeczności, poprzez polepszenie ich warunków życia. Jedna trzecia zysków ze sprzedaży jest przeznaczana na pensje dla członków spółdzielni oraz jej funkcjonowanie, tj. opłatę czynszu, materiałów, igieł, nici, naprawę maszyn do szycia oraz zakup produktów spożywczych na posiłki dla członków spółdzielni oraz wynagrodzenie dla nauczyciela. Wspiera także fundusz stypendialny Fundacji Razem Pamoja, pomagającej najlepszych uczniom ze slumsu Mathare w kenijskich liceach. Dla zobrazowania skali: sprzedaż jednej pary butów zapewnia dziecku ze slumsu Mathare miesiąc nauki.

Jak doszło do założenia spółdzielni?

Fundusz stypendialny Fundacji Razem Pamoja umożliwia uczniom z Mathare podejmowanie nauki w najlepszych liceach w Kenii, to jeden z wielu programów Fundacji Razem Pamoja. Szacuje się, że slumsy Mathare, drugie co do wielkości w Kenii, zamieszkiwane są przez nawet pół miliona mieszkańców. Ich zabudowę stanowią prowizoryczne domy z blachy, kartonów i szmat. W czasach kolonialnych miejsce to było dobrze prosperującym kamieniołomem należącym do Brytyjczyków, niemniej w XX wieku dyskryminację rasową zastąpiły nierówności klasowe. Aktualnie teren zarządzany jest przez gangi. Wszechobecne są śmieci i odór fermentujących odpadów, a ulice są pełne sierot. Panuje bieda i okropna drożyzna. Edukacja w Kenii jest płatna dla wszystkich, a koszt czteroletniej nauki w dobrym liceum z internatem to około 12 tysięcy złotych, co dla rodziców jest
kolosalnym wydatkiem.
Alicja Wysocka pierwszy raz pojechała do Kenii w 2015 roku na zaproszenie fundacji Razem Pamoja. Wyruszyła z zamiarem stworzenia dokumentacji fotograficznej i zaprojektowania rzeczy, których sprzedaż zasiliłaby fundusz stypendialny fundacji. Miała stworzyć nową formę „cegiełki” – obiektu, przedmiotu użytkowego, dzieła sztuki, zysk ze sprzedaży którego, miał być przeznaczony
na sfinansowanie tych stypendiów. Zainspirowała ją kilkudniowa podróż po zachodniej Kenii, podczas której odwiedziła aktualnych stypendystów fundacji. W szkołach zauważyła, że każda z nich ma swój obowiązkowy uniform oraz takie same czarne buty. Wszyscy uczniowie przed wejściem do biblioteki zobowiązani byli zdjąć buty, tworzące w efekcie wielkie czarne skupisko. Dla Alicji wszystkie wyglądały tak samo, ale ich właściciele rozpoznawali swoje buty po sposobie i stopniu ich znoszenia. Innego dnia na pobliskim targu zobaczyła zaś, jak Kenijczycy wycinają ze stosów zużytych opon prymitywne sandały. Doszła do wniosku, że to właśnie kolorowe buty mogą być jej „cegiełką”, będącą zarazem sztuką wysoką i użyteczną. Następnie natrafiła w slumsie na zakład szewski Toma Okecha – szewca od 15 lat działającego w Mathare. Wraz z Tomem wykonała pierwszy biało-czarny model półbutów. Przynosiła zakupione materiały, podeszwy i skóry do Toma. Nie rysowała mu projektu, jedynie nakreślała słownie, przy pomocy tłumacza. Zależało jej na tym, aby zadziałała wyobraźnia rzemieślnika i jego wrażliwość. Tak powstały pierwsze trzy modele obuwia przeznaczone dla kobiet i mężczyzn – jedne przypominały buty motocyklowe, inne mokasyny albo stylowe półbuty miejskie. Następnie wróciła z tymi butami do Polski, gdzie sprzedały się dość szybko. Po upływie roku postanowiła założyć w Mathare spółdzielnię i w styczniu 2017 roku przystąpiła do realizacji tego planu. Aby spełnić wymogi rynku nawiązała współpracę z drugim szewcem, George’em Otieno oraz przystąpiła do rekrutacji chętnych do pracy, bez określania płci. Zgłosiły się same kobiety. Zamierzała nauczyć te kobiety umiejętności, których już nikt nigdy im nie zabierze.

Metki z imionami członkiń Ushirika

Worek Ushirika

Buty Ushirika

Klapki Ushirika
Kobiety z Mathare są całkowicie zależne od mężów lub samotnie wychowują dzieci. Znalezienie pracy gwarantuje im poprawę warunków życia i daje nadzieję na zyskanie niezależności. Choć ostrzegano ją, że codziennie zjawiać się będą nowe osoby zwabione perspektywą darmowego lunchu, 80 % kobiet, które pojawiły się na pierwszym spotkaniu, do dziś pracuje w Ushirice. Pomysłodawczyni zależało też, by nie produkować wyłącznie rzeczy na eksport, dlatego wspólnie zdecydowały, że skupią się także na rynku lokalnym.

Początkowo Ushirika funkcjonowała bardziej jako warsztaty, podczas których kobiety uczyły się różnych rękodzielniczych technik, szycia, robienia na drutach, szydełku czy tkania pasków do sandałów z torebek plastikowych. Podczas spotkań warsztatowych członkinie nauczyły się obsługiwać manualne oraz elektryczne maszyny do szycia. Pierwsze obiekty wykonane w Ushirice nie są idealne,
ale taki jest ich urok – stanowią one zapis historii doskonalenia umiejętności w zakresie szycia. Pierwszym krokiem, który doprowadził do powstania Ushiriki, były buty stworzone przez Alicję Wysocką we współpracy z lokalnymi szewcami (Tom Okech i George Otieno), Współpraca ta trwa od maja 2015. To doprowadziło do rozszerzenia idei i powstania Cooperative Spóldzielni Ushirika, gdzie kobiety nauczyły się szyć ubrania (mundurki szkolne, spódnice, sukienki dla dzieci), plecaki, pokrowce i torby, które stanowią aktualnie główną oś działalności Ushiriki. Do każdego plecaka przypięty jest brelok z imieniem osoby, która wykonała daną rzecz, a na każdej metce, obok napisu „Made in Mathare, Nairobi, Kenya”, widnieją nazwiska wszystkich członkiń spółdzielni – w ramach podkreślenia polityki indywidualnego podejścia do zbiorowości, prowadzonej przez tę inicjatywę.
Spółdzielnia dysponuje 9 maszynami do szycia – 6 z napędem nożnym i 3  elektrycznymi, gdyż w slumsie często brakuje prądu. Wszystkie osoby zaangażowane w projekt wykonały już 160 par butów, 140 toreb i 450 plecaków. Te wytwory można zakupić w dwóch krajach – Polsce i Kenii. W Krakowie przy ulicy Józefińskiej 9 działa sklep stacjonarny PamojaGoods, a Ushirika przyjmuje zamówienia przez sklep online www.ushirika.pl. Mailowo można składać  zamówienia indywidualne na wybrane produkty (orders@ushirika.pl) Kupując wyroby spółdzielni, każdy może zapewnić miejsca pracy osobom wykluczonym przez system ekonomiczny i przyczynić się do sprawiedliwej redystrybucji dóbr, by choć trochę wyrównać szanse tych ludzi na godne życie.

Obecnie kobiety zajmują się produkcją plecaków szkolnych realizując tym samym projekt społeczny i edukacyjny „Plecaki Bliżniaki” Fundacji Razem Pamoja. 400 plecaków dla polskich i kenijskich uczniów, ozdobionych odręcznymi malunkami dzieci to wkład Ushiriki w ten projekt. Każdy plecak zakupiony przez polskiego rodzica miał swoją bliźniaczą wersję, podarowaną dziecku w Kenii.


Członkowie Cooperative Spółdzielnia Ushirika:
Maureen Otieno / Nancy Opondo / Mary Mueni / Mary Boke / Diana Adhiambo / Philgona Aluo / Millicent Ochieng / Margret Kadenyi / Ann Mwikali / Susan Odhiambo / Margert Adhiambo / Alicja Wysocka / Rose Onyang / Brian Bera / Niedawno ze spółdzielnią współpracę nawiązały dwie polskie artystki – Joanna Rajkowska oraz Małgorzata Markiewicz Manifest Cooperative Spółdzielnia Ushirika: My, kobiety z Mathare – slumsu w Nairobi, walczymy o godne życie dla nas, naszych rodzin i społeczności. Nauczyłyśmy się szyć i założyłyśmy spółdzielnię krawiecką. Imię umieszczone na breloczku przyczepionym do Twojego plecaka należy do krawcowej, która go szyła.

Członkiniami inicjatywy Ushirika są polskie projektantki.

MAŁGOSIA MARKIEWICZ. Materią prac i działań Małgorzaty Markiewicz stały się tkaniny, włóczki, ubrania. Odnosi się do sfery, która postrzegana jest jako kobieca – robótek ręcznych, rodziny, ogniska domowego, kobiecej erotyki, ale również do tego, co nazywa się sztuką kobiecą – tradycji tkaniny artystycznej. Podejmuje problemy tożsamości płciowej i przypisanych jej kulturowo cech, a także pozycji społecznej kobiety. Jej prace pokazywane były na wielu wystawach indywidualnych w kraju i za granicą, między innymi: w Bunkrze Sztuki w Krakowie, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Blekinge Museum w Karlskronie (Szwecja), Berardo Museum w Lizbonie (Portugalia), SPACES Gallery w Cleveland (USA).


JOANNA RAJKOWSKA. Artystka tworząca instalacje, przede wszystkim w przestrzeni publicznej. Jest szeroko znana jako autorka projektów: Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich, którego głównym elementem jest sztuczna palma na rondzie Charles’a de Gaulle’a w Warszawie i Dotleniacz na placu Grzybowskim, którego głównymi elementami były wzbogacony tlenem sztuczny staw wkomponowany w trawnik miejski i ławki. Jej projekty publiczne obejmują współpracę z takimi instytucjami jak CSW Zamek Ujazdowski (2007, Dotleniacz, Polska), Galeria
Trafo (208, Linie lotnicze, Węgry), Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (2009, Wąwóz, Polska), The Showroom (2010, Rydwan, UK), British Council (2010,Benjamin w Konyi, Turcja), VII Berlińskie Biennale (2012, Urodzona w Berlinie, Niemcy), Royal Society of Arts, Citizen Power Peterborough programme’s Arts and Social Change, Arts Council England (2012, Dziecko Peterborough, UK), Frieze Projects 2012 (2012, Wymuszając cud, UK) i Institute for Contemporary
Ideas and Art (2014, Dywan, Szwecja). www.rajkowska.com/pl


ALICJA WYSOCKA. Studiowała na ASP w Krakowie, w School of Design and Crafts w Göteborgu oraz na Vrije Universiteit w Brukseli. Obroniła dyplom na ASP w Poznaniu, z aneksem u Mirosława Bałki. Ukończyła studia na wydziale Kognitywistyka oraz Filozofia Umysłu na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie. 23 stycznia 2017 roku, dzięki pomocy i wsparciu Fundacji Razem Pamoja, w slumsie Mathare w Nairobi w Kenii założyła społeczno-artystyczny projekt Cooperative Spółdzielnia Ushirika. Alfa Omegi to pseudonim Alicji Wysockiej, która realizuje projekty z pogranicza sztuki, projektowania i aktywizmu społecznego. Jej narzędziem są wspólnotowe działania kreatywne.

 

Sklep stacjonarny, w którym można kupić produkty USHIRIKA mieści się przy ul. Józefińskiej 9 w Krakowie (Pamoja Goods).

 

 

/Autor: Materiały prasowe

Przeczytaj również
Warsztaty upcyklingowe w firmie Polpharma

Warsztaty upcyklingowe w firmie Polpharma

Jedną z dróg realizacji działań edukacyjnych firmy Polpharma z zakresu ekologii jest coroczny Zielony tydzień, który odbywa się we...

Dekoeko.com na Gdynia Design Days

Dekoeko.com na Gdynia Design Days

Zapraszamy na prelekcję "Upcykling jako innowacyjny trend w sztuce, designie i odpowiedzialnym biznesie" 6 lipca, 17:00-17:45 na E...

Komentarze
Podziel się

copyright ©2017 dekoeko.com